صنعت جهاني خودرو چندي است كه وارد مرحله نويني شده است. اين مرحله شرايط و مشخصه هايي دارد كه هر خودروسازي براي حفظ موقعيت و پيشرفت، ناگزير از تن دادن به آنها است. در دوران جديد ديگر هيچ خودروسازي نمي تواند به سهم مشخص و خلل ناپذيري از بازار بسنده كرده و در راستاي حفظ و توسعه اين سهم، براساس شرايطي كه جهاني شدن پديد آورده است، دست روي دست بگذارد. بنابراين جهاني شدن اين صنعت ابعادي فراتر از شعاري بلندپروازانه و كليشه اي داشته و در حقيقت ابزاري است كه دستيابي به اهداف بلندتر را مهيا مي سازد.

ايران خودرو به عنوان يكي از پيشتاران صنعت خودرو در ايران اكنون سوداي جهاني شدن را در سر مي پروراند، اما وارد شدن به اين عرصه اقدام خطيري است كه توفيق در آن مستلزم برخورداري از ظرفيت هاي لازم و پرداختن هزينه هاي اوليه است. مسيري كه ايران خودرو طي چند سال اخير پيموده است، نشان مي دهد كه اين شركت آماده است هزينه هاي يادشده را ــ كه گاه داخلي و در مواقعي از سوي عواملي خارجي تحميل مي شوند ــ پرداخته و در زمره خودروسازان جهاني قرار گيرد.

يكي از اين هزينه ها مواجهه ايران خودرو با موضوع آتش سوزي خودروي 405 بود. از زمان مطرح شدن اين موضوع و دامن زدن به مباحث حاشيه اي مرتبط با ‌آن توسط برخي از رسانه هاي داخلي ــ و حتي خارجي ــ ايران خودرو مجبور شد كه بخش زيادي از توان و نيروي خود را براي حفظ وجهه خود در ميان افكار عمومي صرف كرده و حتي هزينه هاي مالي را نيز در اين راستا متحمل شود. اگرچه انتقادهاي سازنده در نهايت به رفع عيوب و پيشرفت منجر شده است ، اما با توجه به اهميت توسعه صنايع غيرنفتي در كشورمان، اين نكته نيز نبايد مورد غفلت قرار گيرد كه دامن زدن به بحثي  كه هنوز هيچ مرجع رسمي در مورد آن اظهارنظر نكرده است ، مي تواند در دستيابي به اهداف صنعت خودروي كشورمان خلل ايجاد كند.

در گزارشي كه پيش رو داريد، تلاش شده است تا ضمن اشاره به دوران طلائي پژو 405، اهم اخبار و گزارش هايي كه در مطبوعات ايران از آغاز بحران پژو 405 تا كنون منتشر شده، به طور اجمالي مورد بررسي قرار گيرد. در مرحله بعدي به مرور كلي اقدامات ايران خودرو در زمينه بحران رسانه اي پژو 405 پرداخته شده و برخي از اثرات اين بحران بر افكار عمومي و مشتريان بالقوه محصولات اين شركت مورد ارزيابي قرارگرفته است.

در پايان نيز پس از نگاهي اجمالي به تصوير پژو 405 در ميان افكار عمومي و ميزان فروش اين خودرو در بازار خودروي كشور، تلاش هاي شركت ايران خودرو به منظور اطلاع رساني عمومي در زمينه طرح فراخوان و بهبود كيفيت تبيين شده اند.

اين گزارش عملكرد ايران خودرو در مورد نقص فني پژو 405 را در معرض قضاوت افكار عمومي و رسانه هاي جمعي قرار مي دهد.

دوران طلايي

پژو 405 در سال 1988 پا به عرصه وجود گذاشت. اگر بخواهيم محصولات پژو را طبقه بندي کنيم، اين مدل از پژو در کلاس خودروهاي خانوادگي بزرگ جاي مي گيرد. شرکت پژو پيش از اين که 405 را به بازار عرضه کند، در اين کلاس 404 را توليد کرده بود. اما 404 اواسط دهه 70 ميلادي با اروپايي ها خداحافظي کرده بود و پژويي ها ترجيح داده بودند که براي پاسخ دادن به نياز بازار به هم دوره اي هاي 404 اما در کلاس هاي کوچکتر ( 104، 304 و 305) و بزرگ تر ( 504 و 604 ) اکتفا کنند. کسي چه مي داند شايد کلاس پژوهاي 400 براي خودروسازي مانند پژو آنقدر اهميت نداشت. شايد هم براي اين که پژو بتواند در مقابل رقباي سرسخت خودش در اين کلاس حرفي براي گفتن داشته باشد، منتظر يک ايده طلائي بود. به هر حال همآوردي با رقبايي مثل رنو 21، هوندا آکورد، سيتروئن زانتيا، آئودي80 و فورد سيه را ، که هر کدام سابقه درخشاني را در کارنامه شان ثبت کرده بودند، کار ساده اي نبود.

بالاخره ايده جديد متولد شد. « سرجيو پينين فارينا » ي ايتاليايي که قله هاي طراحي خودرو را در زمان خودش فتح کرده بود، مبتکر اين ايده شد. چند ماه قبل از آن که توليد 405 رسما آغاز شود، پژو خبر داد که مدل جديدي از محصولات خود را در 10 نسخه مختلف با قدرت هاي 64، 92، 110، 125 و 160 اسب بخار توليد خواهد کرد. 405 به محض ورود به بازار اروپا به شدت مورد توجه قرار گرفت و توانست لقب خودرو سال اروپا را در همان سال اول توليدش از آن خود کند. سال 1989 پژو اعلام کرد که پانصد هزار دستگاه از اين خودرو را توليد کرده است. يک سال بعد هم اين خودروساز عرضه يک ميليونمين 405 را در فرانسه جشن گرفت. در سال هاي آغازين دهه 90 درون اتاق 405 با داشبورد جديد شکل و شمايل جديدي به خود گرفت. 405 با موتور 16 سوپاپ و مدل T16 نيز در همين دوران وارد بازار شدند. اواسط دهه 90 آپشن هاي جديد از جمله ايربگ به کمک 405 آمدند تا اين خودرو آخرين توان خود را در جلب نظر خريداران خودرو به کار بندد. بالاخره پژو در سال 1997 اعلام کرد که به توليد 405 در اروپا پايان مي دهد. بر اساس برخي آمار شرکت پژو توانست طي 9 سال از آغاز توليد 405، حدود 5/2 ميليون دستگاه از اين خودرو را در بازارهاي جهان به فروش برساند.

405 در زمان خودش سرآمد بود و دوراني طلائي را در کارنامه کاري شرکت پژو به ثبت رساند. طي سال هايي که پژو 405  نشان شير غران سازنده اش را با خود حمل مي کرد، رقباي سرسختي را در کنار خود ديد، اين خودرو ويژگي هاي منحصر به فردي داشت که توانست بازار خود را براي چند سال پياپي در اروپا حفظ کند. يکي از اين ويژگي ها طراحي آن بود.

شاهكار پنين فارينا

سرجيو پينين فارينا به عنوان طراح بدنه 405 ثبت شده است. او ميراث خوار پدرش بود که شرکت پينين فارينا را در تورين ايتاليا تاسيس کرده بود. اين شرکت تاکنون طراح خودروهاي بزرگي بوده است و شرکت هاي مختلفي در سراسر جهان از جمله ولوو، کاديلاک، مازراتي، فراري، آلفا رومئو، جگوآر، آئودي و لانچيا از ايده هاي آن بهره بردند. سرجيو پينين فارينا در سال 1995 جايزه برتر ايتاليا در طراحي را به خاطر يک عمر تلاش موفقيت آميز در اين عرصه از آن خود کرد. به گفته بسياري از صاحب نظران اروپايي ايده هايي که او در طراحي مدل هاي مختلف فراري به کار گرفت، زمينه شهرت بيشتر اين شرکت بزرگ خودورسازي را در جهان فراهم آورد.

حالا شرکت پينين فارينا با حدود دو هزار نفر کارمند و طراح به دست فرزند سرجيو اداره مي شود. اين پدر و پسر را بايد نمونه بارز اختلاف سليقه در ايده هاي نسل جديد و قديم دانست. پينين فارينا طراحي هاي زيادي را براي خودروسازان انجام داد اما تعداد معدودي از آنها توانستند به تيرا‍ژ بالا دست پيدا كنند. يكي از آنها پژو 405 بود. اين مدل از پژو طي 9 سال از عمر خود در اروپا توانست برخي از آمال شركت پژو را كه سال ها اين شركت را در انتظار تحقق خود نگاه داشته بودند، جامه عمل بپوشانند. يكي از اين آرزوها نفوذ بيشتر در بازار خودروي انگليس و دست يابي به سهم بزرگ تري از اين بازار بود.

البته 405 افزون بر طرح ظاهري منحصر به فرد و ابتكارانه، امتيازات ديگري هم داشت. مصرف پايين سوخت، طراحي اتاق جادار و تنوع مدل از جمله اين امتيازات بودند. 406 جايگزين 405 شد و براي ماندن تلاش كرد طراحي كلي خلف خود را حفظ كند، اما هرگز نتوانست روي قله هايي كه پدرش به آنها دست يافت، پا بگذارد.

بعد از خط پايان

مسابقات اتومبيل راني كه اقسام مختلف آن در نقاط مختلف جهان برگزار مي شود، يكي از سوژه هاي خوب براي خبرنگاران ورزشي است. خبرنگاران معمولا پيش از برگزاري هر مسابقه به سراغ تيم هاي شركت كننده مي روند تا خوانندگان شان را در جريان آخرين وضع رانندگان و اظهاراتشان قرار دهند. اما مسابقات اتومبيل راني فقط مورد علاقه روزنامه نگارن ورزشي نويس نيست. خبرنگاران حوزه خودرو هم علاقه خاصي به پيگيري نتايج هر مسابقه دارند. در واقع مسابقات اتومبيل راني فرصتي است تا خودروسازان آخرين توانايي ها و دستاوردها و نوآوري هايشان را در صنعت خودرو به نمايش بگذارند.

شركت پژو هم از اين قاعده مستثني نيست. اين شركت در دوراني كه 405 را به خودروسواران معرفي كرد، به رتبه هاي خوبي در مسابقات اتومبيل راني دست يافت. پيش از اين كه مدل هاي 405 وارد مسابقات رالي شوند، مدل 205 تي16 در اين مسابقات يكه تازي مي كرد. 1988 يعني همان سالي كه 405 وارد بازار اروپا شد، مدل تي16 اين خودرو توانست مقام اول در مسابقات جهاني رالي پاريس- داكار را از آن خود كند. يك سال بعد 405 دومين موفقيت خود و سومين پيروزي پژو را در اين مسابقات تكرار كرد. يك سال بعد كه اين شركت صدمين سال توليد محصولاتش را جشن مي گرفت، 405 تي16 براي بار سوم در سكوي اول مسابقات رالي پاريس- داكار ايستاد. در آن سال 205 هم خبرساز شد و با دستيابي به ركورد 5/3 ميليون دستگاه، خاطره پيروزي هايش را در مسابقات رالي زنده كرد.

405 هايي كه در مسابقات شركت داده مي شدند، فقط دو دستگاه بودند. يكي از آنها به گونه اي طراحي شده بودند كه بهترين كارايي را در مسابقات تپه پيمايي داشته باشند. ديگري هم براي حضور در مسابقات رالي آماده شده بود. حالا يكي از اين دو خودرو در موزه شركت پژو آرميده و ديگري هم بخشي از يك كلكسيون خانگي شده است.

ورود به بازار ايران /وقتي پژو مرسدس بنز را مات مي کند

با توجه به قدمت طراحي بدنه پيكان و خارج از رده بودن فن آوري ساخت آن و نياز شديد به سرمايه گذاري مجدد براي قالب هاي بدنه و تجهيزات مورد نياز، ايران خودرو تصميم گرفت پژو 405 را در مدل هاي GL و GLX توليد كند.  اين موضوع تحت نظر سازمان گسترش و نوسازي صنايع و وزارت صنايع سنگين در سال 66 مطرح و قرارداد ساخت پژو 405 در مدت سه سال منعقد شد .

 بنابراين خطوط جديد توليد پژو 405 نيز در تاريخ 13/9/1369 توسط رئيس جمهوري افتتاح شد.

از سال 1369 مونتاژ و توليد انواع اتومبيل سواري پژو (از جمله پژو 405 جي ال ، پژو 405 جي ال ايکس 1580 و 2000 سي سي و پژو 405 جي ال ايکس اتوماتيک 2000 سي سي) در خطوط توليد سواري سازي به انجام رسيد و ساخت داخلي قطعات اين محصول از سال 1373 در دستور کار شرکت ساپکو قرار گرفت. تا پايان سال 1377 کل اقلام حذف شده از مجموعه قطعات وارداتي که حاصل تلاش صنعتگران ايراني بود معادل 77درصد شد و با درنظر گرفتن اقلامي که جهت حذف از مجموعه قطعات وارداتي به پژو فرانسه اعلام شد در سالهاي بعد ميزان ساخت قطعات داخل اين خودرو به 89درصد بالغ گرديد.

بررسي هاي به عمل آمده حاکي از اين بود که از ميان قطعات مورد استفاده در توليد پژو 405 مي بايست 35 قطعه به کلي تغيير مي يافت و علاوه بر آن 84 قطعه کاملا جديد شامل 17 قطعه مربوط به بدنه و 67 قطعه تزييناتي ، طراحي و ساخته مي شد و اين مبناي فعاليت فشرده طراحان و مهندسين مرکز تحقيقات ايران خودرو قرار گرفت.

کليه محاسبات و اقدامات اجرايي اين پروژه در مرکز تحقيقات ايران خودرو انجام شده و خودروي پژو 405 تشريفاتي (ليموزين) به عنوان اولين دستاورد اين مرکز تحقيقاتي محقق شد. اعمال دقت و ظرافت در ساخت اين خودرو تا بدان حد بود که موجب شگفتي کارشناسان بين المللي خودرو گرديده و با اختصاص جايگاهي در موزه پژوي فرانسه به خودروي تشريفاتي ساخت ايران ، توانمندي صنعتگران ايراني به قضاوت جهانيان گذاشته شد. اين خبر در جرايد و محافل خارجي انعکاس وسيعي داشت و يکي از مجلات فرانسوي زبان از موفقيت ايران با تعبير "وقتي پژو مرسدس بنز را مات مي کند" ياد کرد.

بهترين خودروي خاورميانه

يکي از موفق ترين خودروهاي کلاس متوسط پژو که در سال 1988 توسط بسياري از مجلات معتبر اتومبيل به عنوان اتومبيل سال انتخاب گشت ، اتومبيل پژو 405 است.

انواع مدلهاي پژو 405 که علاوه بر فرانسه در انگلستان نيز ساخته مي شود فقط به صورت سدان ( 4 در ) و استيشن بوده و موتور به صورت عرضي در امتداد پلسها نصب شده است. در سالهاي گذشته پژو با موتور 1.4 ليتري نيز توليد مي شد ولي به دليل محدوديتهاي کنترل گازهاي خروجي از اگزوز اين موتور از روي اتاق 405 حذف گرديد. سال 1995 پژو با موتورهاي تکنولوژي بالا و راندمان خوب به بازار عرضه مي شد ، از جمله موتور 1.8 ليتري با قدرت 101 اسب بخار و تورک 153 نيوتن متر ، موتور دو ليتري با 121 قوه اسب و تورک 176 نيوتن متر که همگي مدلهاي نامبرده به صورت 2 سوپاپ براي هر سيلندر است. در رديفهاي بالاتر موتورهاي چهار سوپاپ 2 ليتري با 2 ميل سوپاپ بالايي با 150 اسب قدرت و 183 نيوتن متر و همچنين موتورهاي اخير با کمک سيستم توربو MI16 قدرت خود را به 196 اسب بخار و 196 نيوتن متر و رينگهاي 16 اينچي و لاستيکهاي 205 خود که T16 ناميده مي شود ، مي تواند شتاب صفر تا صد خود را به 7 ثانيه برساند و حداکثر سرعت 230 کيلومتر را به دست آورد. پژو 405 همچنان با موتور ديزل 1905 سي سي نيز عرضه شده که مدل معمولي با قدرت 68 اسب بخار و مدل توربو با 90 اسب بخار اتومبيل بسيار کم مصرفي هستند.

پژو 405 در دو مدل GL و GLX به بازار عرضه شده و يکي از بهترين اتومبيلهاي مونتاژ شده در ايران مي باشد. بدنه پژو 405 ايران در عين زيبايي و جاداري با طرح آئروديناميک و با ضريب 31درصد در برابر جريان هوا مقاومت ناچيزي دارد.

فاصله دو محور عقب و جلو از هم 2669 ميليمتر بوده که مانند تمامي مدلهاي پژو از حد متوسط کلاس خود فراتر مي باشد. اکسل پژو 405 مجهز به بازوهاي عرضي و فنرهاي مارپيچ مجهز به فنر لول و کمک فنر ضد چرخش به کمک فنرهاي دو جهته مي باشد. سيستم تعليق هر يک از چهار چرخ به صورت مستقل عمل کرده که سبب راحتي سرنشينان و چسبندگي بهتر در جاده و در مانورها مي گرد.

سيستم فرمان از نوع دنده شانه اي بوده که به صورت وضعيت بالا و پايين مي توان بر حسب قد راننده آن را تنظيم نمود . تعداد دور غربال فرمان 4.1 دور و شعاع گردش 5.5 متر است. توضيح آن که تعداد دور قفل در قفل در مدل GLX که مجهز به کمک هيدروليک است 3.1 دور مي باشد.

پژو 405 ايران داراي دو گاردان بوده و ديفرانسيل جلو است و از اين نقطه نظر تقسيم وزن 1020 کيلوگرمي خالص آن 605 کيلوگرم در جلو و 415 کيلوگرم بر روي اکسل عقب مي باشد که نسبت تقسيم 59.3% در جلو و 40.7درصد در عقب فراهم مي آورد. توضيح آنکه مدل جي ال ايکس پژو که وسايل آسايش بيشتري چون کولر ، فرمان هيدروليک ، قفل مرکزي ، شيشه هاي برقي براي سرنشينان جلو و شيشه رنگي را فراهم مي آورد ، وزني حدود 10 کيلوگرم سنگين تر از مدل GL دارد.

حداکثر سرعت پژوي 405 ايران 177 کيلومتر در ساعت بوده که اين اتومبيل مي تواند شتاب صفر تا يکصد کيلومتر را در زمان 12 ثانيه بپيمايد.

بحران آغاز مي شود/ آغاز ماجرا

مرداد ماه سال 1384 در حالي كه تابستان داغترين روزهاي خود را به رخ مي كشيد، نخستين گزارش ها پيرامون آتش سوزي برخي از خودروها به صفحات نشريات راه يافت. تا آن زمان اين گزارش ها بيشتر بر انعكاس چند آتش سوزي در يكي از جنوبي ترين شهرهاي كشور، اهواز، متمركز بود.

تا پيش از فراخوان رسمي شركت ايران خودرو، بيشتر گمانه زني ها در زمينه علل آتش گرفتن محصولات اين شركت حول مسائلي از جمله پائين بودن ضريب ايمني جايگاه هاي عرضه سوخت، خطاي انساني در سوختگيري، موتور روشن، گرماي هوا و ... بود.

در ماه شهريور همين سال بود كه برخي از مراجع رسمي اعلام كردند كه آتش گرفتن خودروها احتمالا مربوط به سيستم سوخت رساني آنها بوده است. اين موضوع باعث شد كه ايران خودرو تحقيق در مورد علت آتش سوزي محصولاتش را آغاز كرده و رسما اعلام كند كه خود را به رفع نقص فني خودروهاي مورد نظر موظف مي بيند.

كار شناسان سازمان آتش نشانى ، آتش سوزى پژو ۴۰۵ را به علت نقص موجود در شلنگ سوخت رسانى آن دانستند ، بررسي هاي كارشناسان ايران خودرو هم مويد همين موضوع بود. بلافاصله پس از مشخص شدن مساله ، شركت ايران خودرو طي فراخواني از خريداران مدل هاى بهمن ۱۳۸۳ تا دى ماه ۱۳۸۴ پژو 405، براى رفع اين نقص دعوت به عمل آورد.

اگرچه فراخواني نيز پيش از اين براي خودروهاي پژو 405 توليدي آذر لغايت اسفند 83 براي معانيه فني اين خودروها صادر شده بود، اما به دليل گستردگي خودروهايي كه شامل طرح فراخوان سال 84 مي شدند، اين طرح فراخوان بيش از طرح قبلي مورد توجه قرار گرفته و توسط رسانه ها منعكس شد. شركت ايران خودرو قادر بود روزانه نقص فنى ۷ هزار دستگاه پژو405 را رفع كند و به همين علت بسيارى از خريداران موفق شدند كه اين نقص را در خودروهايشان برطرف كنند.

فراخوان اگرچه مورد توجه قرار گرفت، اما استقبال به اندازه اي نبود كه انتظار مي رفت. ايران خودرو فراخوان خود را براي پژو 405 تا پايان دي ماه 84 تمديد كرد. همين ماه بود كه حاجي خاني، مدير تضمين كيفيت ايران خودرو اعلام كرد فراخوان ايران خودرو براي پژو 405 تا پايان دي ماه 84 اعتبار دارد. وي گفت كه تاكنون 219 مورد آتش سوزي در محصولات ايران خودرو گزارش شده است. اما 70 درصد از موارد حريق در برخي از محصولات ايران خودرو ناشي از مراجعه نكردن مشتريان مشمول طرح فراخوان به نمايندگي هاي مجاز است. وي اضافه كرد : در جهت تضمين 100 درصد كنترل خودورهايي كه احتمال ريسك نشتي بنزين داشتند، محدوده زماني وسيع تري نيز تحت كنترل درآمده است.

اما بازهم معلوم نبود كه صاحبان خودروهاي داراي نقص فني اشتياقي براي مراجعه به مراكز رفع عيوب داشته باشند. اين مهم از يك سو مستلزم اهميت دادن صاحبان خودروهاي تحت ريسك به بازبيني خودروي خود بود و از سويي ديگر تا حد زيادي به همكاري رسانه ها در اين راستا بستگي داشت.

اما به نظر مي رسيد كه اطلاع رساني در مورد فراخوان ايران خودرو هرگز به اندازه جنجال آفريني در مورد نقص فني 405 براي مطبوعات حائز ارزش هاي خبري نبود. اين در حالي بود كه برخي رسانه ها فارغ از سوگيري به نقاط ديگر اين حادثه توجه كرده و موضوع فراخوان را فارغ از اين جنجال آفريني، مورد تحليل قرار دادند.

بررسي و تحليل محتواي خبرهاي مربوط به آتش گرفتن خودروها تا پيش از سال 84 حاكي است كه رسانه ها در اين نوع خبرها ، خسارات مالي را هدف قرار داده بودند. در آن مقطع يافتن مقصر اهميت زيادي نداشت و انگشت اتهام به سوي كسي نشانه نمي رفت. تفاوت آتش سوزي ها در سال 83 و 84 نشان مي دهد كه بيشتر آتش سوزي هاي سال 83 در حالي براي خودرو به وقوع پيوسته كه آن خودرو بدون سرنشين در گوشه اي متوقف بوده است، اما در سال 1384 عمده آتش سوزي ها درحالي به وقوع پيوست كه خودرو در حال حركت بوده است. شايد همين موضوع باعث افزايش حساسيت ها نسبت به اين موضوع در ميان رسانه ها شد.

ورود به مرحله جديد

وجود نقص فني در پژوهاي 405  با اظهارات بعضي از مسوولان وارد مرحله جديدي شد. سال 85 نقطه اوج اين هجمه بود كه با اظهارات سرپرست وقت پليس راه كشور كليد خورد.

هاشمي در هفته آخر شهريور ماه آماري را ارائه كرد كه نشان مي داد طي 5 ماه نخست سال 85، 60 مورد آتش سوزي در خودروي 405 اتفاق افتاده و 124 تن از هموطنان در اثر اين آتش سوزي ها جان باخته اند. وي نقص فني در اين خودرو را علت آتش سوزي دانسته بود. به زعم وي بررسي ها نشان مي داد كه اين تصادفات بيشتر خسارتي بوده اند، اما چون خودروها دچار آتش سوزي شده اند، خسارات جاني نيز در پي داشته است.

در پي اين اظهارات و در اول مهر ماه ، دادستان كل كشور براي پيگيري تلفات جاني ناشي از نقص فني يكي از محصولات ايران خودرو ( پژو 405 )، دستور ويژه صادر كرد. وي در نامه اي به وزير صنايع خواستار ارايه گزارشي درخصوص انجام اقدامات پيشگيرانه و تمهيدات مقتضي در اين خصوص شد. در واقع استناد اصلي دادستان كل كشور، اظهارات سرپرست وقت پليس راه كشور بود.

اين در حالي بود كه مديرعامل ايران خودرو كه پيش از اين موضوع 405 و تلاش براي بزرگ نمايي نقص فني در آن را بيشتر  حاصل جنجال سازي برخي رسانه ها و دور از واقعيت مي دانست، با وارد شدن بحث به اين مرحله و دستور پيگيري قضايي از سوي دادستاي كل، واكنش نشان داد. منطقي گفت از مجموع خودروهاي 405 كه دچار حريق شده اند، 20 حريق 100 درصد و حدود 10 حريق متوسط بوده است كه در اين حريق ها ، خودروها تا سقف يك ميليون تومان خسارت ديده اند. خسارت مابقي خودروها 100 تا 200 هزار تومان بوده است. وي همچنين تاكيد كرد كه بحث جاده اي را بايد از اين مساله جدا دانست. منطقي گفت : هنوز صاحبان 25 تا 30 هزار دستگاه خودروي 405 تحت ريسك براي برطرف كردن عيوب خودروي خود به مراكز فراخوان ايران خودرو مراجعه نكرده اند. وي ادامه داد چنانچه نيروي انتظامي اطلاعات 60 مورد تصادف 405 ناشي از نقص فني كه منجر به مرگ 124 نفر شده است را به ما بدهد، آن را بررسي مي كنيم.

مباحث مربوط به نقص فني در پژو 405 با ارايه طرح حمايت از حقوق مصرف كنندگان به مجلس ، وارد مرحله جديدي شده بود. ارائه كنندگان طرح مذكور مدعي بودند كه در گذشته چارچوب قانوني كه قاضي بتواند با استناد به آن خودروسازان متخلف را مجازات كند، وجود نداشت. اما با تصويب اين طرح در مجلس در واقع به قضات دادگاه اجازه داده مي شود تا به استناد قانون با متخلفين برخورد كنند.

بزرگيان، عضو كميسيون صنايع و معادن مجلس در اين راستا گفت: در صورت محرز شدن ايراد فني پژو 405 براي دادستاني، پرداخت خسارت قابل پيگيري است، ولي با توجه به آن كه هنوز قانوني در اين مورد نداريم، لذا از طريق قانون حقوق مصرف كننده، موضوع را پيگيري خواهيم كرد.

 اين اظهارات در حالي بيان مي شد كه هنوز هيچ قانون و يا راهكاري براي حل معضل 27 هزار كشته در سال بر اثر تلفات جاده اي انديشيده نشده بود و صرفا انتشار اخبار تاييد نشده كشته شدن 124 نفر در تلفات جاده اي خودرو 405 برجسته مي شد.

آگرانديسمان

برخي از رسانه ها بدون انجام هرگونه تلاشي در جهت ريشه يابي مساله، سعي كرداند كه به موضوع 405 ابعاد جديدي داده و آن را حتي با مسائلي نظير بحث حمايت مالي داخلي و خارجي از ايران خودرو، اعتراضات كارگري در شركت ايران خودرو ديزل و حتي استعفاي معاون مالي و اقتصادي ايران خودرو كه هنوز مورد قبول واقع نشده بود، مرتبط سازند. حتي اظهارات گفته هاي عارف نوروزي، قائم مقام ارشد ايران خودرو در روز سوم مهر در زمينه انتشار اخبار جهت دار عليه بزرگترين شركت خودروسازي خاورميانه و اين كه در شرايط حساس كنوني ،كشور بيش از پيش به حفظ همبستگي و رعايت مصالح ملي نياز دارد، تهديدي رسانه اي ارزيابي شد.

با اين وجود شركت ايران خودرو اميدوار بود كه بدون درگير شدن در اين هجمه رسانه اي، از طرق قانوني با انتقادهاي وارده از سوي پليس كه سر منشاء مباحث جديد بود، روبرو شود. برهمين اساس رييس مركز تحقيقات ايران خودرو خواستار همكاري نيروي انتظامي براي ريشه يابي علل افزايش تلفات سوانح جاده اي شد و گفت: از بين رفتن عده اي از هموطنانمان در سوانح جاده اي باعث تاسف است اما انداختن تقصير آن تنها بر گردن خودروسازان صحيح نيست.

محمد كامجو افزود: نيروي انتظامي بدون ايجاد اضطراب در بين مردم مي تواند با اعلام جزئيات تصادفات جاده اي از جمله اينكه كدام خودرو در تصادف از كدام ناحيه دچار چه معضلي شده، خودروسازان را در بهبود ضريب ايمني و كيفيت محصولاتشان ياري كند. رييس مركز تحقيقات ايران خودرو تصريح كرد: از مدتها قبل با معرفي كارشناساني به نيروي انتظامي خواستار آن شده ايم كه نمونه هايي از خودروهاي دچار حريق شده توسط كارشناسان ايران خودرو نيز مورد بازبيني قرار گيرند، اما نيروي انتظامي در اين زمينه همكاري نكرد ضمن آنكه تاكنون هيچ گزارشي از نيروي انتظامي مبني بر ايراد باز نشدن در و پنجره خودروهاي 405 در تصادفات واصل نشده است.

اين اظهارات در زماني ابراز شد كه باوجود فرا خوان ايران خودرو براي 109 هزار دستگاه خودروي پژو 405 تحت ريسك، بيش از 70 هزار نفر در اين خصوص به نمايندگي‌هاي ايران خودرو مراجعه كردند، اما هنوز 30 هزار نفر مالك خودروهاي پژو 405 كه احتمال معيوب بودن خودروي آنها وجود دارد، در خيابانها در حال تردد بودند. با وجود اين ايران خودرو به طور پياپي فراخوان هاي خود را تمديد مي كرد.

از سوي ديگر در نشستي كه با حضور دادستان كل كشور، معاون امنيتي و مديرعامل ايران خودرو و رييس سازمان گسترش و نوسازي صنايع در دفتر دادستان كل كشور برگزار شد، گزارشي از روند اقدامات كارخانه ايران خودرو درجهت رفع نقص از محصولات اين كارخانه ارايه و بنا شد وزير صنايع در پاسخ به نامه دادستان كل كشور به صورت مكتوب و مستند گزارش جامعي ارايه كند. در عين حال رئيس كميته صنعت مجلس هم اعلام كرد كه موضوع آتش سوزي ها در كميسيون صنايع مجلس مورد بحث قرار گرفته است.

 در همين حال برخي از نمايندگان مجلس از جمله ولي الله ديني، عضو كميسيون صنايع و معادن بزرگ نمايي آتش سوزي پژوهاي 405 را بي مورد دانست و اعلام كرد كه اين قبيل آتش سوزي ها در ساير خودروها نيز اتفاق مي افتد .

موج حمايت از توليدات داخلي

نمايندگان مجلس زودتر از ديگران به نيات گردانندگان بحران رسانه اي كاذب پي بردند و برخي از آنان در واكنش به خبرهاي غير منصفانه و اغلب سوگيرانه نسبت به توليد داخلي به حمايت از ايران خودرو و عملكرد اين شركت پرداختند.

رئيس كميسيون صنايع و معادن مجلس هم با اشاره به فرصت طلبي برخي براي خدشه وارد كردن به اعتبار جهاني ايران خودرو نسبت به اظهار نظرهاي غيرفني يكي از مسوولان نيروي انتظامي كه باعث ايجاد فضاي نامساعد در صنعت خودروي كشور شد، ابراز تاسف كرد.

در همين حال هاشمي شاهرودي، رئيس قوه قضايي نسبت به تضعيف و حاشيه سازي براي صنعت خودرو هشدار داد. وي تاكيد كرد كه اين قوه با كساني كه امنيت سرمايه گذاري را به حاشيه بكشانند، برخورد قانوني خواهد كرد. اظهارات عشرت شايقِ، نماينده مردم تبريز در مجلس در دفاع از صنعت خودرو و مديران ايران خودرو كه هجمه عليه صنعت خودرو را زيبنده اقتصاد و توليد ملي ندانسته بود هم مورد توجه بسياري از رسانه ها قرار گرفته بود.

وزير كشور هم به دفاع از ايران خودرو پرداخت و گفت كه يك شبه نمي شود ايمني خودروها را ارتقا داد. وي تاكيد كرد كه نبايد نقص فني برخي توليدات داخلي بزرگ جلوه داده شود.

در عين حال خبرهاي ديگر حكايت ازاين داشتند كه هياهوي خبري مربوط به آتش گرفتن پژوهاي 405 درحال آرام شدن است. دادستاني كل كشور اعلام كرد كه در مورد آتش سوزي خودروي پژو 405 قانع شد. دري نجف آبادي در مورد وجود قطعه معيوب در 405 اعلام كرد كه اين آتش سوزي ها ناشي از نقص فني بوده كه تاكنون نقص 79 هزار دستگاه خودرو نيز اصلاح شده است.

احمد نعمت بخش، دبير انجمن خودروسازان كشور هم تاكيد كرد كه انتشار آماري از تلفات جاده اي، مبناي درستي ندارد.

ميرخاني رشتي، دبير سابق انجمن خودروسازان نيز به سرپرست پليس راه كشور نامه اي سرگشاده نوشت و پيشنهاد كرد كه پليس راه بهتر است براي برطرف شدن مشكل خودروهاي پژو 405 با ايران خودرو همكاري كند.

از سوي ديگر در جلسه مشترك كميته با فرمانده نيروي انتظامي و مسؤولان ايران خودرو و نماينده دادستان، ايران خودرو از اتهام كشته شدن 124 نفر بر اثر نقص فني يكي از خودروهاي اين شركت تبرئه شد. برخي از رسانه ها در آن زمان اعلام كردند كه دادستاني كل كشور در مورد آتش سوزي خودروي 405 قانع شد.

 وزير صنايع هم گفت كه در صورت اثبات وجود نقص فني و ايمني در آتش سوزي پژو 405 و تلفات جاني ناشي از آن، خط توليد اين خودرو به طور موقت تا رفع نقص فني متوقف خواهد شد.

 در همين حال طرح فراخوان خودروهاي مشمول بازبيني فني سيستم سوخت رساني شركت ايران خودرو تا پايان آبان ماه سال 85 تمديد شد. مدير تضمين كيفيت ايران خودرو نيز هشدار داد كه در صورت عدم مراجعه مشتريان تا اين تاريخ، مسووليت عواقب ناشي از آن بر عهده مالك خودرو خواهد بود.

اين در حالي بود كه برخي همچنان تلاش مي كردند تا به طرق مختلف جو رسانه اي عليه ايران خودرو را فعال نگاه داشته و با مطرح كردن مسائل حاشيه اي و ارائه گزارش هاي جنجالي در زمينه آتش سوزي هاي پژو 405، از نمد اين حوادث كلاهي براي گروه هاي سياسي  مشخصي دست و پا كنند. عنوان هايي نظير « آتش بازي ايران خودرو» ، « خودروهاي پژو 405 همچنان آتش مي گيرند » و « پيشي گرفتن آمار آتش سوزي خودروها از حريق منازل » از جمله تيترهاي خبرها و گزارشهاي جهت دار برخي رسانه ها دراين زمينه بود.

از آنجايي كه به نظر مي رسيد تلاش ها در جهت خدشه دار كردن وجهه پژو 405 در بازار خودرو نتوانسته بود تاثير چنداني را بر تمايل مردم به خريد اين محصول ايران خودرو داشته باشد، برخي رسانه ها براي به چالش كشيدن ديگر محصولات ايران خودرو كه از پلت فورم 405 در آنها استفاده شده بود، دست بكار شدند.

اين در حالي بود كه سردار احمدي مقدم در بازديد از ايران خودرو گفته بود كه رسانه اي كردن مشكلات و نارسايي هاي موجود در صنعت خودروسازي اصلا مفيد نيست و در اين باره به دوستان خود تذكر داده است. درهمين حال لحن سردار رويانيان نيز نرم تر شد و از عملكرد خودروسازان در زمينه رفع اشكالات فني ابراز رضايت كرد.

ناصر سراج، معاون دادستاني كل كشور نيز كه با جديت مساله رفع نقص 405 را دنبال مي كرد ، گفت : درحال حاضر هيچ موردي از نقص خودرو در محصولات جديد گزارش نشده است و قطعه معيوب از سوي شركت سازنده برطرف شده است.

از سوي ديگر مدير عامل ايران خودرو اعلام كرد كه هنوز 25 هزار دستگاه از خودروهاي تحت ريسك براي رفع نقص مراجعه نكرده اند. بر همين اساس معاون امنيتي اجتماعي دادستاني كل كشور اعلام كرد كه بنا به درخواست دادستاني كل كشور مقرر شد به صورت كتبي به كليه مالكان ابن خودروها در زمينه نقص فني خودرويشان اطلاع رساني شود.

آتش سوزي در تصادف ها

از اين به بعد است كه به تدريج آتش سوزي مربوط به تصادفات جاده اي نيز وارد سناريو مي شود. تا پيش از اين بيشتر اخبار و گزارش ها در زمينه نقص فني خودروي 405 به خودروهاي پارك شده و يا در حركت بود، اما پس از يك دوره كاهش توجه خبرسازان به بحث خودروي 405، تلاش شد تا بيش از پيش بر آتش سوزي خودروهاي پژو در هنگام تصادف تاكيد شود. در اين مرحله ادعا شد كه درهاي پژو 405 در اثر تصاف قفل مي شود و پس از آتش گرفتن، سرنشينان هيچ راهي براي فرار از آن ندارند. در همين زمينه سرهنگ هاشمي ، سرپرست وقت پليس راه كشور بار ديگر خبرساز شد و گفت كه در چند استان طي دوهفته اخير ( دو هفته اول آذر ماه ) در تصادف سه خودروي پژو 405 قفل شدن درها و آتش سوزي باعث كشته شدن 15 نفر شده است.

 اين امر واكنش مسوولان ايران خودرو را در پي داشت . منطقي در واكنش به خبرآتش سوزي هاي خودرو 405 در جاده هاي كشور گفت كه كميته تخصصي ايران خودرو تمامي حوادث جاده اي را بررسي مي كند. وي در عين حال از انعكاس ناقص اخبار مربوط به آتش سوزي ها ازرسانه ها انتقاد كرد. سردار رويانيان نيز گفت كه نيروي انتظامي با همكاري ايران خودرو مركزي به نام ايكاپل تشكيل داده است كه در آن كليه تصادفات رانندگي كه مربوط به ايران خودرو است آناليز شده و مواردي كه مربوط به ايمني خودرو است مشخص و در پروسه توليد از آن بهره برداري مي شود.

اما گزارش هاي جنجالي در مورد پژو 405 همچنان ادامه يافت و برخي از مطبوعات پاي ساير محصولات ايران خودرو از جمله پژو 206 را نيز به ميدان بازكردند. اين گزارش ها باعث شد تا ايران خودرو با انتشار بيانيه اي با اشاره به اظهارات سرهنگ هاشمي نسبت به اظهارنظرهاي غيركارشناسانه و انتساب آتش سوزي ها به نقص فني خودروها هشدار دهد و اعلان كند كه هر گونه اعلام نظر در ارتباط با سيستم هاي فني، مكانيكي، برقي و... به علت پيچيدگي هاي خاص خود، مستلزم بررسي هاي دقيق توسط مهندسان مجرب شركت هاي سازنده خودرو است.

اين در حالي بود كه بارديگر احمدي مقدم، فرمانده نيروي انتظامي به حمايت از شركت ايران خودرو پرداخت و با رد فرضيه خطرپذيري پژو 405، اعلام كرد كه اين گونه حوادث امري متداول در همه كشورها است.

وزير صنايع نيز در چهارمين كنفرانس رسانه اي اش پرداختند رسانه اي شدن آتش سوزي خودروها را تقبيح كرد.

درهمين حال اعلام شد مركز ايكاپل با همكاري وزارت صنايع و معادن و نيروي انتظامي و با هدف بررسي علل سوانح تصادفات جاده اي تشكيل شده است تا سهم نواقص فني خودروها تعيين شود. ايجاد اين مركز از سوي رسانه ها مثبت ارزيابي شد و برخي از روزنامه ها ابراز اميدواري كردند كه اين مركز بتواند به راه حلي براي مشكل آتش سوزي خودروها نايل آيد.

اتهامات جديد

 اما بركناري سرپرست پليس راه كشور بارديگر انگشت اتهام از جهات مختلف به سوي ايران خودرو نشانه رفت . اظهارات هاشمي درباره 405 و واكنش هاي ايران خودرو به آن باعث شد كه برخي رسانه ها اين بركناري را به پيگيريهاي قانوني ايران خودرو مرتبط سازند . اين در حالي بود كه سردار احمدي مقدم طي اظهاراتي گفت : انتصابات جديد ربطي به پيگيري وضعيت خودروهاي ايران خودرو ندارد. سردار رويانيان هم گفت كه نيروي انتظامي يك نيروي نظامي است كه هيچ شخص يا جناحي نمي تواند حتي يك سرباز را درآن جابجا كند.

با اين حال خبرسازي ها كماكان ادامه داشت و ايران خودرو تنها اميدوار بود كه مشكل پس از رفع ايراد فني از طريق اطلاع رساني  گسترده اي كه انجام مي شدو همكاري نهادهاي مسوول رفع شود. بنابراين درحالي كه اتهامات جديد از سوي برخي از مطبوعات با قوت و شدت پيگيري مي شد، مديرعامل ايران خودرو از تشكيل كميته سه جانبه براي بررسي دلايل آتش سوزي پژو 405 خبر داد. وي گفت كه در اين كميته  متخصصان حوزه راه، پليس راه، وزارت بهداشت و ايران خودرو حضور دارند و قرار است نتايج به دست آمده در تحقيقات انجام گرفته پيرامون پژو 405 با رسيدن به يك تحليل مشترك اعلام شود.

مدير عامل شركت بازرسي كيفيت و استاندارد ايران هم از تهيه گزارش آتش سوزي هاي پژو 405 و اعلام نتايج بررسي ها تا پايان سال 85 خبر داد. وي گفت كه اين شركت براي روشن شدن موضوع قصد دارد تا چند دستگاه از اين خودرو را مورد آزمايش قرار دهد.

اما در حالي كه اخبار خوبي از همكاري هاي جديد ايران خودرو و پليس به گوش مي رسيد، اظهارات ناگهاني سردار رويانيان در خصوص مهلت يك ماهه به ايران خودرو براي رفع مشكل 405 بار ديگر رشته كار را از دست مراجعي كه درصدد حل مشكل بودند، خارج كرد. 5 مهر بود كه رييس پليس راهنمايي و رانندگي ناجا گفت در صورتي كه مشكل 405 رفع نشود، از ماه آينده 405 شماره نمي شود. در پي اين اظهارات اعلام شد كه نشستي مشترك ميان رئيس راهنمايي و رانندگي ناجا، قائم مقام مديرعمل ايران خودرو و مسوولان آتش نشاني براي بررسي مشكل آتش سوزي پژو 405 برگزار شده است. در اين نشست مقرر شد تا با كمك سيستم شماره گذاري ناجا مالكان خودروهايي كه جهت رفع نقص به مراكز ايران خودرو در طرح فراخوان اين شركت مراجعه نكرده اند، شناسائي و از آنها دعوت شود تا هرچه زودتر براي رفع نقص خود مراجعه كنند.

همزمان برخي اخبار پيرامون عدم توجه آتش نشاني و پليس نسبت به آتش سوزي برخي از خودروهاي متعلق به ديگر خودروسازان به مطبوعات درز كرد و اين شائبه تقويت شد كه در ماجراي پژو 405 بزرگ نمايي شده است.

اگرچه اين خبرسازي ها به كام  علاقمندان به صنعت و توليد داخلي تلخ بود اما رسانه هاي خارجي از اين خبرها استقبال مي كردند . بدين ترتيب برخي از سايت هاي خبري خارجي به انعكاس موضوع پرداخته و به نقل از سردار رويانيان نوشتند كه از ماه مارس تاكنون بر اثر آتش سوزي 125 دستگاه خودرو در ايران، 300 نفر جان خود را از دست دادند. برخي از سايت هاي خارجي نيز با نگاهي طنز آميز به اين موضوع ، خودروي پژو 405 را « سلاحي كشتار جمعي » ! ناميدند.

پرونده بسته مي شود ؟

در ادامه بحران رسانه اي برخي رسانه ها ، ايران خودرو سياست گسترش اطلاع رساني و آگاهي بخشي به افكار عمومي را همچنان دنبال مي كرد . حجم اطلاعات منتشره  از سوي مديريت ارتباطات ايران خودرو درخصوص اين موضوع در دوره مزبور قابل توجه است .

 مدير تضمين كيفيت ايران خودرو به منظور ارايه آخرين اقدامات اين شركت خطاب به مردم گفت كه پس از به وجود آمدن مشكل آتش سوزي در خودروهاي پژو 405، كارشناسان درصدد حذف قسمت شلنگ سوخت رسان به موتور برآمده اند. وي تاكيد كرد كه در پژو 405 مدل هاي قبل از 1385، بايد سوخت يك بار به موتور برود و بارديگر برگردد. اما با الگوي برداري از موتور پژو 206 تغييراتي به وجود آمد و با يك طرفه شدن سوخت رساني به موتور پژو 405 شلنگ حذف شد. حاجي خاني اين را هم گفت كه با اين طرح ديگر حتي يك درصد هم احتمال بروز مشكل وجود ندارد.

از سوي ديگر بر اساس گزارش نتايج جلسات، بازديدها، بازرسی ها و مباحث کارشناسی کميته فنی و تخصصی ، ايراد مربوط به آتش سوزی خود به خودی سيستم سوخت رسانی عمدتا مربوط به خودروهای توليدی تا پايان سال 1384 اعلام شد که موضوع طرح فراخوان ايران خودرو بود و بر اساس آمارهای واصله به کميته مذکور خودروهای توليدی 1385 در شرايط کنترل شده و قابل قبولی قرار دارند.

بدين ترتيب به نظر مي رسد كه با افزايش فوق العاده حجم اطلاعات منتشره توسط ايران خودرو و رفع برخي ابهامات در مورد پژو  405 ، از حساسيت هاي رسانه اي و تاثيرگذاري هاي خبرسازان نسبت به اين موضوع كاسته شده است. احمد بزرگيان، ديگر عضو اين كميسيون گفت كه از 105 مورد آتش سوزي گزارش شده در مورد خودروي پژو 405، تنها 12 مورد ناشي از لرزش شلنگ سوخت رساني بوده است. وي تاكيد كرد كه آمار حوادث آتش سوزي در خودروهاي داخلي قابل مقايسه با آمارهاي جهاني نيست. اين در حالي بود كه برخي از منتقدان سنتي تر نظير كاتوزيان با روشن شدن زواياي جديدتري از ماجرا و ارائه توضيحات منطقي از سوي ايران خودرو، از موضع گيري هاي پيشين خود فاصله گرفته بودند. كاتوزيان گفته بود : با اقداماتي كه متخصصان گروه صنعتي ايران خودرو در ماههاي گذشته درخصوص حريق خودروهاي پژو 405 انجام داده اند، به زودي اين پرونده بسته مي شود.

در همين حال مدير تضمين كيفيت ايران خودرو اعلام كرد كه به زودي طرح جديد فراخوان ملي اين شركت با همكاري پليس به اجرا در خواهد آمد. وي گفت كه ايران خودرو طي چهار مرحله فراخوان ملي خود در پي مالكان خودروهاي باقي مانده است كه با وجود تكرار فراخوان هنوز مراجعه نكرده اند.

تصوير پژو 405 در افكار عمومي

نتايج نظرسنجي هايي كه در سال هاي گذشته تاكنون انجام شده است ، ديدگاه جامعي از نحوه نگرش مردم نسبت به خودرو پژو 405 ارائه مي­­دهند و نظرات آنان نسبت به اتفاقات و اخبار مربوط به اين خودرو و مسائل حاشيه اي و رقباي  ايران خودرو را منعکس مي كند .

بر اين اساس تصور مردم نسبت به كيفيت پژو 405 در مقايسه با سال هاي قبل منفي­تر شده است ، به طوري که ارزيابي مردم در چهار سال پيش نسبت به اين خودرو ، بالاتر از متوسط و در حال حاضر کمتر از متوسط است. به طور مثال در سال هاي 80 تا 82، يعني پيش از برجسته شدن موضوع آتش سوزي خودروهاي پژو 405 توسط برخي رسانه ها، برداشت عمومي مردم از اين خودرو بدون تغيير باقي ماند،

در عين حال، هنوز پژو 405 را نمي توان بازنده بازار رقابت خودروسازي قلمداد کرد. پاسخگوياني که در يک ارزيابي کلي ، و صرف نظر از کلاس و مدل خودروها ، پژو 405 را بهترو يا خيلي بهتراز ديگر خودروها مي دانند ، نزديک به سه برابر کساني هستند که خلاف اين ديدگاه را دارند ( 7/47 درصد به 5/17 درصد) . شواهد ديگري نيز اين ديدگاه را تأييد مي­کند : پژو 405 رتبه سوم را درميان خودروهاي دلخواه مخاطبان براي خريد در آينده کسب مي­کند و بالاتر از خودرو پرايد قرار مي­گيردکه هم اکنون بيشتر از ديگر خودروها در اختيار مردم است. ضمن آنکه، نزديک به 50 درصد مردم ، خودرو آينده خود را از ميان محصولات ايران خودرو انتخاب خواهند کرد.

نقطه نظرات پاسخگويان درباره مشکلات پژو 405 نيز حاوي اين نکته است که ايمني و کيفيت قطعات ، براي آنان از اهميت فوق العاده­اي برخوردار است .

پاسخگويان اين نظر سنجي معتقد بودند از نظر آنان ، رسانه هاي خبرساز بيش از آنکه به دنبال هدايت مردم به سوي رفع مشکل باشند، عمدتا" به دنبال طرح و دامن زدن به مشکلات هستند ، بدون آن­که در اين زمينه قصد اطلاع رساني ،  آگاهي مردم و رفع مشكل را داشته باشند ؛ به گونه اي که برپايه نتايج بررسي هاي به عمل آمده ، فقط يک چهارم کل پاسخگويان و کمتر از نيمي از دارندگان پژو 405 از مدل هاي داراي اشکال مطلع شده بودند.

ارزيابي ابتدايي پاسخگويان از پژو 405، قبل از طرح هرگونه سؤال درباره اتفاقات و اخبار حوادث مربوطه که به يادآوري آن و درگيري ذهني پاسخگويان با موضوع منجر شده، با ارزيابي هاي بعدي پاسخگويان، تفاوت­هاي معناداري دارد و اين بدان معناست که دامن زدن به اخبار و حوادث مربوط به اين خودرو ، صرف­نظر از درستي و نادرستي وقايع و حقانيت هر طرف، خواه ناخواه بر ذهنيت پاسخگويان تأثير منفي گذاشته و به ترديدي توأم با نگرش منفي نسبت به ويژگي­ها و قابليت هاي اين خودرو منجر مي­شود.

در نظرسنجي انجام شده در مورد برداشت عمومي درباره پژو 405 از ديد مردم شهر تهران به منظور بررسي ميزان آگاهي درست  پاسخگويان درباره مدل هاي  پژو 405 داراي مشکل فني ، از آنها خواسته شد تا سال ساخت اين دسته از خودروها را مشخص کنند.

بررسي پاسخ ها نشان مي دهد که 6/54 درصد صريحاُ" گفته­اند که نمي­دانند چه مدلي از اين خودرو داراي مشکل است و 2 درصد نيز اين سوال را بي پاسخ گذاشته اند. اين امر حکايت از ضرورت  اطلاع­رساني و آگاه سازي  افكارعمومي در اين زمينه دارد.

همچنين از ميان پاسخ هاي داده شده ، تنها 5/25 درصد پاسخگويان به سال هاي 83 و 84 که مدل هاي مشکل دار اين خودرو است ، اشاره کرده اند و مابقي به سال هاي مختلفي اشاره کرده اند که درست نيست .

بررسي ها همچنين نشان مي دهد پاسخگوياني که خود و يا خانواده اشان پژو 405 دارند ، نيز چندان اطلاعات درستي از مدل پژوهاي مشکل دار ندارند. کمتر از نيمي از آنان (5/46 درصد ) به درستي به مدل هاي پژو 405 مشکل دار اشاره کردند و بيش از نيمي از آنان (7/52 درصد) به سال هايي غير از 83 و 84 اشاره کرده­اند که بيانگر عدم آگاهي درست شان است و اين بي اطلاعي مي­تواند عامل اصلي مراجعه نكرده در جهت رفع نقص باشد.

بازار پژو 405

يكي از  ابهام  هايي كه در مورد آتش سوزي خودروهاي پژو 405 وجود داشت، نقطه شروع بحث آتش سوزي هاي پژو 405 بود. نخستين حوادث از اين دست ابتدا در استان خوزستان به وقوع پيوست و بيشتر مورد توجه قرار گرفت. آمار هاي مربوط به تعداد خودروهاي 405 در شهرهاي مختلف نشان مي دهند كه اهواز مقام اول را در اين زمينه داراست و اهوازي ها نسبت به ساير شهر هاي ايران داراي بيشترين خودروي پژو 405 هستند. تعداد اين خودرو در اهواز از حد طبيعي خود نيز بيشتر است. در شهر اهواز 153درصد بيش از حد طبيعي پژو 405 وجود دارد. اما در شهرهاي تبريز 54درصد ، اصفهان 40درصد و مشهد 38درصد كمتر از حد طبيعي خودرو پژو 405 وجود دارد.

برآوردها نشان مي دهند كه مهمترين عامل در هنگام خريد پژو 405 راحتي در فروش اين خودرو است. استحكام و دوام پژو 405 نيز ديگر عاملي است كه در خريد اين خودرو تاثير زيادي داشته است. ايمني 405 از نظر مردم ( تهراني ها ) در سال هاي پس از انتشار اخبار مربوط به آتش سوزي ها كاهش داشته است. علاوه بر اين بر اساس نظرسنجي انجام گرفته كه در 7 شهر، شاخص ايمني در خريد خودوري 405 نمره قابل قبولي نگرفته است. اين بدان معنا است كه به هر حال موضوع آتش سوزي ها در تصوير عمومي اين خودرو در ميان اذهان تاثير داشته است.

اما اين كه چه عاملي بيشترين تاثير را در اين روند داشته است، بسيار حائز اهميت است. بر اساس گزارش نظرسنجي انجام شده در مورد برداشت عمومي درباره پژو 405 از ديد مردم شهر تهران بيش از نيمي از پاسخگويان (7/56 درصد)گفتند كه تازه ترين خبري که درباره پژو 405 شنيده اند، عبارت است از " آتش سوزي پژو 405 ". همچنين 5/2 درصد خبري درباره " اشکال فني خودرو در خروج افراد هنگام حادثه" و 4/1 درصد خبري درباره " نقص سوخت گيري" اين خودرو شنيده اند. ساير اخبار شنيده شده توسط پاسخگويان نيز به ترتيب فراواني در جدول ذيل مشاهده مي شود.

نکات مهم درباره اخبار رسانه ها از نظر پاسخگويان : 

- بيشتر اخبار شنيده شده درباره پژو 405 ، منفي بوده و شامل اخبار مربوط به آتش سوزي و نقص فني اين خودرو است که استمرار اين فضا، تأثير نامطلوبي بر ذهنيت و نگرش مردم نسبت به اين خودرو خواهد گذاشت.

- از ميان کل پاسخگويان (1080 نفر)، تنها 11 نفر اخبار مثبتي درباره اين خودرو شنيده اند که از ميان آنها، 5 نفر به " ارزان شدن خودرو"، 3 نفر به "رفع عيب اين خودرو و تعويض شيلنگ سوخت آن" و 3 نفر نيز به " قدرت بيشتر مدل هاي جديد " اين خودرو ، اشاره کرده اند. ضمن اينکه يک نفرهم به ساخت موتور ملي و يک نفر هم به صادرات پژو به کشورهاي ديگر اشاره کرده اند.

تعداد 325 نفر از پاسخگويان، خبري درباره پژو 405  نشنيده اند. لذا از ساير پاسخگويان (755 نفر) پرسيده شد که از چه طريق در جريان اين خبر قرار گرفته اند. بررسي ها نشان مي دهد بيش از نيمي از پاسخگويان ( 55 درصد ) اين خبر را از تلويزيون و 9/7 درصد از راديو شنيده اند. 5/11 درصد از ايشان نيز، تازه ترين خبر مربوط به اين خودرو را در مطبوعات خوانده اند. همچنين ، 20 درصد پاسخگويان اين خبر را از مردم شنيده اند.

با اين حال بر اساس اين نظرسنحي افرادي که تمايل به خريد پژو 405 دارند، به مراتب بيش از افرادي که دوست دارند خودرو ديگري بخرند، معتقدند که اين خودرو" بهتر" و حتي "خيلي بهتر" از ساير خودروهاي سواري داخلي است. به عبارت ديگر، بيش از نيمي از افرادي که دوست دارند پژو 405 بخرند ( 1/53 درصد) اين خودرو را "بهتر" و بيش از يک چهارم ايشان (7/25 درصد)، اين خودرو را "خيلي بهتر" از ديگر خودروها ارزيابي مي کنند.

ميانگين نظر پاسخگوياني که مايل به خريد پژو 405 هستند، برابر 2 ( يا گزينه " بهتر" ) و ميانگين نظر پاسخگوياني که تمايل به خريد خودرو ديگري دارند برابر 9/2 است و به اين معناست که از نظر ايشان ، اين خودرو چندان فرقي با ديگر خودروها ندارد.

از سوي ديگر بر اساس نظرسنجي مذكور كه در سال 85 انجام گرفته است، اگرچه بيش از يک سوم دارندگان پژو 405، ايمني اين خودرو را "کم" و يا "خيلي کم" مناسب مي دانند، اما در کل اين ميزان نسبت به ديگر خودروداران، کمتر است و به عبارت ديگر ، دارندگان پژو 405 کمتر از ديگران بر اين باورند که ايمني اين خودرو مناسب نيست. بلکه بر عکس، نسبت دارندگان پژو 405 که ايمني اين خودرو را مناسب ( زياد و خيلي زياد) ارزيابي مي کنند، به مراتب بيش از ساير خودروداران است و درحدود يک سوم ايشان اين خودرو را مناسب ارزيابي مي کنند. به عبارت ساده تر، به جز 3/34 درصد از آنهايي که پژو 405 دارند ، ساير 405 داران، ايمني اين خودرو را متوسط و يا مناسب ارزيابي مي کنند.

در عين حال دارندگان پژو 405 ، بيش از کساني که داراي خودرو ديگري هستند، قيمت اين خودرو را مناسب ارزيابي مي کنند. بر اساس يافته ها، 2/52 درصد از دارندگان پژو 405، قيمت اين خودرو را مناسب (در حد زياد و خيلي زياد) ارزيابي مي کنند و تنها 8/14 درصد آن را چندان مناسب نمي­دانند. اين در حالي است که حدود يک چهارم افرادي که خودرو ديگري دارند، قيمت اين خودرو را "کم" و يا "خيلي کم" مناسب ارزيابي مي­کنند.

علاوه بر اين آمارهاي مربوط به توليد خودروي پژو 405 حكايت از اين دارد كه در روند صعودي توليد اين خودرو خللي ايجاد نشده است. ايران خودرو در سال 83، 102800 دستگاه پژو 405 توليد كرده است. يك سال بعد اين تعداد دستگاه به رقم 137 هزار دستگاه ارتقا پيدا كرده است و  در سال 85، طبق برنامه ايران خودرو بايد 140 هزار دستگاه از اين خودرو توليد و روانه بازارمي كرد.

 سو گيري و برجسته سازي خبر در برخي رسانه ها

رسانه ها بر اساس نوع عملكرد، ديدگاه ها، زمان و مكان عمل و ...، اطلاعات را از عالم واقع اخذ و براساس ملاك هايي آنها را گزينش و پخش مي كنند. چون رسانه در ديدگاه مخاطب داراي اعتباراست، لذا اطلاعات را به ميزاني كه از سوي رسانه بر آن تاكيد مي شود، ارزيابي مي كند. طبقه بندي او از اطلاعات نيز تابع ميزان اهميتي است كه رسانه نسبت به اطلاعات مي دهد.

با بررسي نتايج تحليل محتواي اخبار مربوط به آتش سوزي هاي انواع خودرو در ايران كه تاكيد بيش از حد بر آتش سوزي هاي پژو 405 از يك سو و عدم توجه يا كم توجهي به توضيحات و فراخوان هاي ايران خودرو در اين زمينه از سويي ديگر در آنها كاملا هويدا است، نشانه هايي از توسل به اين شيوه را در مورد اين خودرو مي توان به روشني مشاهده كرد.

برجسته سازي در واقع يكي از ابزارهاي دنياي رسانه اي امروز است كه در خدمت ايجاد بحران درآمده است. يكي از شيوه هايي كه مي تواند مقاومت طرف مقابل را در هم كوبيده و او را مستاصل سازد، ايجاد بحران است.

بحران به معني ايجاد پديده هاي غيرقابل انتظار و تغيير و تحول است. بحران ها در تمامي انواع خود بخش جدايي ناپذير زندگي بشرهستند و روز به روز بر تنوع و تعدد آنها افزوده مي شود. رسانه هاي جمعي نيز با توجه به نفوذ و گسترش خود در جوامع و در تمامي ابعاد حيات بشري، به بخش جدايي ناپذير بحران ها تبديل شده اند. رسانه ها در بحران ها به مثابه تيغ دو لبه عمل مي كنند. رسانه ها از سويي مي توانند براي بحران زدايي و حفظ صلح و امنيت به کار گرفته شوند و از سويي ديگربه ابزاري در خدمت تضاد و درگيري تبديل شده  و به بحران زايي و بحران سازي بپردازند. بحران ها در عين  حا ل مي توانند فرصتي براي رسانه ها هم باشند؛ فرصتي براي جذب مخاطبان بيشترخبرهاي داغ و پرهيجان !

تاكتيك هاي ايجاد بحرا ن مختلف و متنوع هستند و بر حسب شرايط مورد استفاده قرار مي گيرند. اطلاع رساني و آگاهي بخشي حول موضوع بحران، اعطاي اعتبار اجتماعي رسانه به موضوع بحران ساز، برجسته سازي بحران ، پوشش خبري گسترده و همه جانبه ، اعلام شرايط اضطراري ، سانسور خبري، شخصيت سازي يا تخريب شخصيت از جمله برخي از اين تاكتيك ها محسوب مي شوند. نگاهي گذرا به روند انتشار گزارش ها و اخبار پيرامون موضوع آتش سوزي هاي پژو 405 بيانگر وجود ردپاي بحران سازان پيرامون اين موضوع است.

يكي از اصلي ترين نشانه هاي صحت اين مدعا اوج گيري دوباره اخبار و گزارش هاي رسانه اي در زمينه نقص فني پژو   405، پس از يك دوره كوتاه از فروكش كردن هجمه رسانه اي بود. از سوي ديگر عدم توجه برخي از رسانه ها به توضيحات ايران خودرو و اطلاع رساني غيرجانبدارانه در مورد فراخوان هاي اين شركت حكايت از اين داشت كه اراده اي غير از تلاشي منصفانه براي تنوير افكار عمومي در اين راستا فعال است...